Bewegen
Blijf zoveel mogelijk sporten. Zoek begeleiding als het niet zelfstandig lukt. Ik ben zoveel mogelijk blijven hardlopen en ik ging naar de fitnessschool. Tijdens de bestralingen heb ik het hardlopen naar twee keer per week opgehoogd en na de bestralingen drie keer per week. Hierdoor blijf je zoveel mogelijk in conditie en dat draagt bij aan je herstel. Het is wel belangrijk dat je goed naar je lichaam luistert.
Vermoeidheid
Moeheid, allesomvattende moeheid, dag in, dag uit. Dit stukje is geen klacht, maar om duidelijk te maken wat twee jaar achter elkaar chemo met je doet. Het heeft een grote impact op alles wat ik doe. Vooruit plannen, niet teveel achter elkaar, want dat trek ik niet.
Stemmingswisselingen en opvliegers
Ik probeer te ontdekken wie of wat me het meest irriteert, verdrietig maakt of anderszins mijn stemming beรฏnvloedt. Ik houd daar dan rekening mee, of probeer het te vermijden. Ik heb bijvoorbeeld meer last van stemmingswisselingen als ik onvoldoende heb geslapen.
Eetlust
Samen met vriendin Bushra begon ik uit te zoeken wat ik het beste zou kunnen eten en kwam erachter hoe gezond bepaalde noten en zaden zijn. Braaf begon ik elke ochtend een lepel van alles te nemen, zoals gojibessen en zonnepitten.
Ziektekosten en belastingen
Als je ziek wordt, krijg je te maken met allerlei extra kosten. Kosten die niet worden vergoed door de ziektekostenverzekering, kunnen aftrekbaar zijn voor de inkomstenbelasting onder de noemer โuitgaven voor specifieke zorgkosten. De laatste jaren zijn steeds meer aftrekposten geschrapt. Daardoor is de lijst met aftrekbare kosten een stuk korter geworden dan een aantal jaren geleden.
Ik wil een zinvol leven leiden
Door de anti-hormoonkuur kwam ik vervroegd in de overgang, met bijbehorende klachten: nachtzweten, gewrichtspijn, slappe banden in mijn bekken, opvliegers, slapeloosheid, obstipatie. Klachten die gewoonlijk niet bij mijn leeftijd passen. Mensen kijken me vreemd aan als ik begin te puffen en zweten in een warenhuis.
Familie en vrienden
Dat ik ondanks een druk gezinsleven toch kan blijven werken komt door รฉรฉn ding en dat is hulp van mijn moeder. Ondanks dat zij zelf ook nog drie dagen per week werkt, komt ze elke week alle bedden verschonen, de was opvouwen en strijken. Ik heb al honderd keer gezegd dat ik dat zelf ook kan doen. Dat ik dan gewoon minder ga werken, maar mijn moeder vindt het fijn dat ze iets voor me kan doen en dat ik daardoor tijd kan besteden aan dingen die me energie geven.
Ik weet nog niet of ik nog kinderen kan krijgen
Omdat ik 31 jaar was ten tijde van de diagnose, is er erfelijkheidsonderzoek gedaan. Ik bleek erfelijk belast met het BRCA2-gen. De genmutatie komt van mijn vaders kant. Dat betekent dat mijn eierstokken rond mijn veertigste verwijderd zullen worden en dat ik waarschijnlijk mijn rechterborst ook nog zal laten opereren. Ik weet nog niet of ik nog kinderen kan krijgen.
Het voelde alsof hij me onderzocht
Onze seksualiteit is veranderd, omdat wij veranderd zijn. Daar hadden we niet bij stilgestaan. Ik was alleen maar bezig met overleven. Nu dat gelukt is, moeten we gaan werken aan de toekomst. We moeten elkaar opnieuw leren kennen.
Pijn
Tijdens de chemo en de hormonale behandeling heb ik veel last gehad van pijnlijke en stijve gewrichten in benen, armen, handen, voeten, rug en nek. Hiervoor ben ik geregeld naar de osteopaat gegaan. Die behandeling geeft me rust en pijnverlichting. Bovendien zocht ik geregeld de fysiotherapeut op voor een massage. Er zijn voor mensen met kanker ook psychosomatische fysiotherapeuten, zij houden rekening met de totale mens.
Lymfoedeem
Er zijn ook speciale behaโs die helpen oedeem tegen te gaan. Ze hebben een voorsluiting, extra brede rug en extra brede banden. Ook dit was voor mij een uitkomst, vooral omdat mijn schouder zo stram is dat ik mijn beha nauwelijks aan krijg als ik de sluiting op mijn rug vast wil maken.
Werk en vrije tijd
Kom voor jezelf op! Luister niet teveel naar andermans verhalen. Vaak zijn ze dramatisch en pept het je niet op. Iedereen is anders en elk ziektegeval is anders. Als bijvoorbeeld een Arboarts denkt dat je echt wel weer een aantal uur kan werken en je denkt zelf van niet, geef dan duidelijk aan wat je grenzen zijn. Je komt jezelf echt tegen als je te snel teveel gaat doen.
Slaapproblemen
Slaapproblemen komen bij borstkankerpatiรซnten veel voor. Het gaat om niet goed in slaap komen, minder goed doorslapen of juist heel vroeg wakker worden. We spreken van slapeloosheid als mensen klagen over minder goed of slecht slapen, waardoor ze overdag minder goed functioneren.
Handen, voeten en nagels
Je kunt je uitleven met allerlei kleurtjes. Voor mij was het heel belangrijk om constant een kleurtje te hebben op mijn nagels, zodat ik niet elke keer geconfronteerd werd met mijn grijze nagels.
Huid en uiterlijke verzorging
Ik probeer spiegels te vermijden. Soms loop ik buiten langs een groot raam en schrik van mijn spiegelbeeld. Ik betrap mezelf erop dat ik zonder het licht aan te doen de badkamer in ga. Ik zie op het moment niks wat ik mooi kan maken.
Yoga, meditatie en mindfulness
Meditatie heeft mij echt door de behandelingen heen geholpen. Het heeft me geleerd mijn situatie te accepteren en alles te nemen zoals het komt. Regelmatig voelde ik me te belabberd om er echt voor te gaan zitten. Toen was de Calm-app echt een uitkomst. Dat is een meditatie-app, waar een fijne stem je door de meditatie heen leidt.
Chemobrein
Ik ben tijdens de chemoโs flink vergeetachtig geweest en was duidelijk veel minder scherp dan ik daarvoor was. Dit vond en vind ik het moeilijkst om mee om te gaan. Tijdens de kuren heb ik het kunnen accepteren. Daarna maakte ik me zorgen of de vergeetachtigheid en het gebrek aan scherpte blijvend zou zijn.
Gewicht
Na een paar weken merkte ik dat ik mijn schoenen weer normaal aan kon doen, en ook mijn conditie ging de goede kant op. Vรณรณr de behandelingen ben ik nooit naar een sportschool gegaan en moest ik er niets van weten. Maar door dit revalidatieprogramma ben ik van sporten gaan houden! Aan het eind van het traject had ik bijna weer mijn oude maat terug en wist ik niet hoe snel ik me in moest schrijven bij een sportschool.
Diarree of obstipatie
Ik had vaak darmkrampen en moest de eerste paar dagen in de buurt van de wc kamperen omdat er ongeveer om het kwartier weer wat uitkwam. Oreganothee zou helpen. Nou, dat spul deed bij mij echt wonderen, de krampen stopten meteen
Misselijkheid
Trek je er niets van aan als anderen vinden dat je iets anders en/of gezonder moet eten, want het gaat om jou. Je kunt beter iets eten wat binnen blijft en waar je nog iets aan hebt, dan dat je tegen je zin heel gezond eet maar dat later weer uitspuugt. Middeltjes tegen misselijkheid: cola, gember, muntthee, venkelthee, vanillevla of vanilleyoghurt.